Chữ ký số đóng vai trò quan trọng trong các giao dịch điện tử, giúp xác thực danh tính người ký, đảm bảo tính toàn vẹn và bảo mật của thông tin. Cùng tìm hiểu chữ ký số là gì, các đặc điểm nổi bật và những quy định liên quan mà người dùng cần nắm rõ khi sử dụng.
1. Tổng quan về chữ ký số
1.1. Chữ ký số là gì?
Theo quy định tại khoản 12, Điều 3 của Luật giao dịch điện tử 2023 có định nghĩa chữ ký số (Electronic Signature) như sau:
12. Chữ ký số là chữ ký điện tử sử dụng thuật toán khóa không đối xứng, gồm khóa bí mật và khóa công khai, trong đó khóa bí mật được dùng để ký số và khóa công khai được dùng để kiểm tra chữ ký số. Chữ ký số bảo đảm tính xác thực, tính toàn vẹn và tính chống chối bỏ nhưng không bảo đảm tính bí mật của thông điệp dữ liệu.
Chữ ký số vừa an toàn, vừa hợp pháp, vừa tiết kiệm, đặc biệt phù hợp cho doanh nghiệp và cá nhân thường xuyên giao dịch điện tử. Cụ thể dưới đây là những lợi ích không thể bỏ qua của chữ ký số:
- Giá trị pháp lý cao
- Có giá trị tương đương chữ ký tay và con dấu theo Luật Giao dịch điện tử.
- Được chấp nhận trong hầu hết giao dịch với cơ quan nhà nước (thuế, BHXH, hải quan, hóa đơn điện tử…).
- Bảo mật & chống giả mạo
- Xác thực chính xác danh tính người ký.
- Đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu (nếu bị sửa đổi sẽ phát hiện ngay).
- Có tính chống chối bỏ (người ký không thể phủ nhận việc đã ký).
- Tiết kiệm thời gian & chi phí
- Ký mọi lúc, mọi nơi (kể cả từ xa), không cần gặp mặt.
- Giảm mạnh chi phí in ấn, chuyển phát, lưu trữ giấy tờ.
- Rút ngắn thời gian xử lý hợp đồng, hồ sơ từ nhiều ngày xuống còn vài phút.
- Tiện lợi & hiệu quả
- Ký hàng loạt tài liệu nhanh chóng.
- Dễ dàng lưu trữ, tra cứu và quản lý điện tử.
- Hỗ trợ chuyển đổi số và làm việc từ xa.
Trải nghiệm miễn phí ngay MISA eSign để Ký số online trên mobile, mọi lúc mọi nơi, an tâm pháp lý Tại đây
1.2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của chữ ký số
Thành phần của chữ ký số
Chữ ký số là một giá trị hoặc tập hợp giá trị số được thuật toán ký tạo ra từ dữ liệu cần ký và khóa bí mật. Cấu trúc cụ thể tùy thuật toán, chẳng hạn RSA, ECDSA hoặc EdDSA. Cụ thể thành phần của chữ ký số bao gồm:
- Khóa bí mật (Private Key): Dùng để tạo chữ ký số, phải được bảo vệ và không gửi kèm tài liệu cho người nhận.
- Khóa công khai (Public Key): Có quan hệ toán học với khóa bí mật, dùng để kiểm tra chữ ký. Khóa công khai không phải là khóa dùng để ký.
- Hàm băm (Hash): Tạo ra một giá trị đại diện cho dữ liệu, có thể hình dung là “dấu vân tay” của nội dung. Giá trị này được sử dụng trong quá trình ký và kiểm tra chữ ký.
- Chứng thư số: Gắn thông tin chủ thể với khóa công khai. Chứng thư thường chứa tên chủ thể, khóa công khai, đơn vị cấp, số sê-ri, thời hạn hiệu lực và chữ ký của đơn vị cấp chứng thư. Chứng thư số không chứa khóa bí mật của người ký.
Quy trình hoạt động của chữ ký số
Khi ký một tài liệu, phần mềm tạo chữ ký gắn với nội dung được ký. Khi kiểm tra, phần mềm dùng khóa công khai để xác minh chữ ký và phát hiện nội dung được bảo vệ có bị thay đổi hay không. Hình ảnh chữ ký hoặc tên người ký nhìn thấy trên trang không phải là phần mật mã thực hiện việc xác minh này.
Có thể hình dung quy trình hoạt động phổ biến của chữ ký số như sau:
Tài liệu → Băm dữ liệu → Dùng khóa bí mật tạo chữ ký → Người nhận dùng khóa công khai kiểm tra
1.3. Phân biệt chữ ký số và chữ ký điện tử
Chữ ký điện tử và chữ ký số thường bị nhầm lẫn, nhưng chúng khác nhau về phạm vi, công nghệ và mức độ bảo mật. Theo Luật Giao dịch điện tử 2023 (có hiệu lực từ 01/7/2024), chữ ký số là một loại đặc biệt của chữ ký điện tử. Cụ thể:
| Tiêu chí | Chữ ký điện tử | Chữ ký số |
|---|---|---|
| Công nghệ | Không bắt buộc dùng mật mã. Có thể rất đơn giản. | Bắt buộc dùng mật mã khóa không đối xứng (PKI). |
| Chứng thư số | Không cần. | Bắt buộc có chứng thư số. |
| Độ bảo mật | Thấp đến trung bình, dễ bị giả mạo hoặc thay đổi nội dung sau khi ký. | Cao: đảm bảo tính xác thực, tính toàn vẹn (phát hiện nếu bị sửa) và tính chống chối bỏ. |
| Cách tạo lập | Dễ dàng, tự tạo hoặc dùng phần mềm miễn phí. | Phải đăng ký dịch vụ tại tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số được cấp phép. |
| Giá trị pháp lý | Có giá trị pháp lý nếu đáp ứng điều kiện (không bị phủ nhận chỉ vì là dạng điện tử). Một số loại (chữ ký điện tử chuyên dùng bảo đảm an toàn) có giá trị tương đương chữ ký tay. | Có giá trị pháp lý cao, được công nhận tương đương chữ ký tay/con dấu trên giấy trong nhiều giao dịch quan trọng. |
| Ứng dụng phổ biến | Ký nội bộ, hợp đồng đơn giản, đăng ký tài khoản, email xác nhận. | Hóa đơn điện tử, kê khai thuế, BHXH, hải quan, hợp đồng quan trọng, giao dịch với cơ quan nhà nước. |
Chi tiết: 9 điểm khác biệt MẤU CHỐT giữa chữ ký số và chữ ký điện tử
2. Quy định pháp luật về chữ ký số hiện nay
2.1. Về giá trị pháp lý của chữ ký số
Chữ ký số có giá trị pháp lý tương đương như chữ ký tay của cá nhân hay con dấu của tổ chức, doanh nghiệp.
Cần nêu:
– Giá trị pháp lý như thế nào
– Điều kiện đảm bảo tính pháp lý này
2.2. Về hình thức hiển thị trên văn bản điện tử
Theo Nghị định số 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư (có hiệu lực từ ngày 05/3/2020), quy định về hình thức hiển thị chữ ký số trên văn bản điện tử được nêu cụ thể tại Phụ lục I như sau:
- Chữ ký số người có thẩm quyền
- Hình ảnh chữ ký tay màu xanh, định dạng .png nền trong suốt.
- Vị trí: Canh giữa chức vụ và họ tên.
- Chữ ký số cơ quan, tổ chức (văn bản chính)
- Hình ảnh dấu đỏ, kích thước bằng dấu thật, định dạng .png nền trong suốt.
- Vị trí: Trùm lên khoảng 1/3 chữ ký người có thẩm quyền về bên trái.
Việc ứng dụng chữ ký số đã và đang mang lại nhiều giá trị thiết thực về tính pháp lý, bảo mật và hiệu quả xử lý công việc. Để phát huy tối đa những lợi ích này, lựa chọn một nền tảng phù hợp là bước đi cần thiết. MISA eSign nổi bật như một giải pháp tối ưu, giúp doanh nghiệp ký số nhanh chóng, an toàn và thuận tiện, đồng thời đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành.
>> An tâm ký kết ĐẢM BẢO PHÁP LÝ và tiết kiệm chi phí với MISA Esign!
3. Các loại chữ ký số phổ biến hiện nay
Hiện nay có 4 loại chữ ký số được phân loại theo phương thức lưu trữ và khả năng bảo mật gồm: chữ ký số USB Token, chữ ký số SmartCard, chữ ký số HSM, và chữ ký số từ xa.
| Tiêu chí | USB Token | SmartCard | HSM | Chữ ký số từ xa |
|---|---|---|---|---|
| Bản chất | Thiết bị mật mã dạng USB. | Thẻ thông minh có chip mật mã. | Thiết bị bảo mật phần cứng chuyên dụng để quản lý khóa và thực hiện thao tác mật mã. | Dịch vụ cho phép người dùng ký qua mạng mà không cần giữ thiết bị ký bên mình. |
| Nơi lưu khóa bí mật | Trong chip của Token. | Trong chip của thẻ. | Trong môi trường bảo mật của HSM. | Trong hạ tầng bảo mật của nhà cung cấp, thường sử dụng HSM. |
| Cách ký thông thường | Cắm Token vào máy tính, nhập PIN và ký. | Kết nối thẻ qua đầu đọc, nhập PIN và ký. | Phần mềm gửi yêu cầu ký đến HSM theo cơ chế phân quyền đã thiết lập. | Gửi yêu cầu ký qua ứng dụng hoặc phần mềm và xác thực, phê duyệt theo cơ chế của dịch vụ. |
| Thiết bị người ký cần có | Token và máy tính có cổng kết nối phù hợp. | Thẻ, đầu đọc tương thích và máy tính. | Thiết bị truy cập phần mềm kết nối HSM; không nhất thiết cầm thiết bị riêng. | Điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính được dịch vụ hỗ trợ. |
| Khả năng di động | Mang được, nhưng phải mang Token và có thiết bị tương thích. | Thẻ nhỏ gọn, nhưng phụ thuộc đầu đọc. | Phụ thuộc cách triển khai hệ thống và quyền truy cập. | Linh hoạt, có thể ký từ nhiều nơi khi có kết nối mạng. |
| Ký số lượng lớn, tích hợp hệ thống | Phù hợp nhu cầu ký thấp đến vừa; có thể ký hàng loạt nếu phần mềm hỗ trợ. | Có thể tích hợp, nhưng phụ thuộc thẻ, đầu đọc và phần mềm. | Phù hợp hệ thống ký tập trung, nhu cầu lớn; hiệu năng tùy thiết bị. | Có thể hỗ trợ ký hàng loạt và tích hợp API, tùy gói dịch vụ và cơ chế phê duyệt. |
| Ưu điểm nổi bật | Người ký trực tiếp giữ thiết bị chứa khóa. | Nhỏ gọn; có thể kết hợp với các ứng dụng thẻ khác. | Quản lý khóa tập trung, hỗ trợ phân quyền và tích hợp hệ thống. | Không cần mang Token hoặc đầu đọc; thuận tiện trên thiết bị di động. |
| Hạn chế chính | Có thể mất, hỏng hoặc quên Token; phụ thuộc driver và phần mềm. | Có thể mất thẻ; cần đầu đọc và phần mềm tương thích. | Triển khai, quản trị và tích hợp phức tạp hơn thiết bị cá nhân. | Phụ thuộc kết nối mạng, tính sẵn sàng của dịch vụ và bảo vệ tài khoản xác thực. |
Chữ ký số từ xa đang là xu hướng vì khắc phục hầu hết hạn chế của các loại chữ ký số cũ.
Chi tiết: Các loại chữ ký số phổ biến hiện nay & cách chọn chuẩn
4. Ứng dụng chữ ký số theo từng đối tượng
Chữ ký số được sử dụng để xác thực và bảo vệ các giao dịch điện tử, đặc biệt là trong môi trường trực tuyến trong các lĩnh vực
- Kinh tế: Giao dịch ngân hàng điện tử, hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử.
- Hành chính công: Kê khai thuế điện tử, nộp bảo hiểm xã hội, hải quan điện tử.
- Y tế, Giáo dục: Hồ sơ bệnh án điện tử, văn bằng số.
Dưới đây là một số mục đích chính của chữ ký số cho từng đối tượng cụ thể.
| ỨNG DỤNG CỦA CHỮ KÝ SỐ | ||
| Đối với cá nhân | Đối với doanh nghiệp/tổ chức | Đối với cá nhân thuộc tổ chức |
|
|
Giao dịch nghiệp vụ trong nội bộ tổ chức hoặc đại diện tổ chức thực hiện giao dịch với bên ngoài khi được ủy quyền:
|
🔥 KÝ KẾT HỢP ĐỒNG, VĂN BẢN, XUẤT HÓA ĐƠN 3 KHÔNG VỚI CHỮ KÝ SỐ TỪ XA MISA ESIGN:
✅ Không máy tính, Không USB Token
✅ Không giấy tờ, Không cần gặp mặt
✅ Không tốn kém chi phí lưu trữ hồ sơ
>> An tâm ký kết ĐẢM BẢO PHÁP LÝ và tiết kiệm chi phí với MISA Esign!
5. Cách đăng ký và sử dụng chữ ký số
Để có thể đăng ký chữ ký số bạn thực hiện theo quy trình 4 bước sau:
- Bước 1: Lựa chọn nhà cung cấp và dịch vụ:
- Tiêu chí lựa chọn:
- Pháp lý: Phải có phép & được NEAC công nhận.
- Công nghệ: Ưu tiên Remote Signing (ký từ xa) & Tích hợp sẵn vào phần mềm khác của donah nghiệp (MISA, ERP…).
- Vận hành: Hệ thống ổn định (không treo khi nộp thuế) & Hỗ trợ 24/7.
- Chi phí: Xem xét tổng chi phí (bao gồm phí gia hạn), không chỉ giá mua đầu.
- Các nhà cung cấp lớn tại Việt Nam (MISA eSign, VNPT-CA, Viettel-CA, FPT-CA, v.v.).
- Tiêu chí lựa chọn:
- Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký như CMND/CCCD/Hộ chiếu, giấy phép kinh doanh,… để đơn vị chứng thực chữ ký số xác thực thông tin.
- Bước 3: Liên hệ nhà cung cấp để lựa chọn gói dịch vụ chữ ký số, nộp hồ sơ và xác thực thông tin (Tổng đài hỗ trợ mua hàng Misa eSign: 0904885833)
- Bước 4: Ký hợp đồng và nhận USB Token hoặc ứng dụng chữ ký số: Ngay sau khi nhận được thông tin khách hàng nhà cung cấp sẽ thực hiện xác thực thông tin, tiến hành cấp chứng thư số và bàn giao cho khách hàng nếu hồ sơ đảm bảo được đầy đủ các yêu cầu theo quy định.
6. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về chữ ký số
Câu 1: Chữ ký số có bắt buộc không?
Chữ ký số không bắt buộc đối với tất cả các trường hợp. Tuy nhiên, nó lại bắt buộc đối với các giao dịch điện tử với cơ quan nhà nước như:
- Kê khai và nộp thuế điện tử
- Sử dụng hóa đơn điện tử
- Kê khai bảo hiểm xã hội điện tử
Chi tiết: 3 TRƯỜNG HỢP BẮT BUỘC DOANH NGHIỆP SỬ DỤNG CHỮ KÝ SỐ
Câu 2: Chữ ký số tiếng anh là gì?
Chữ ký số tiếng anh là digital signature đừng nhầm lẫn electronic signature (chữ ký điện tử) mặc dù thường được dùng thay thế nhau nhưng không hoàn toàn cùng nghĩa
Dưới đây là tên các loại chữ ký số bằng tiếng anh bạn có thể tham khảo.
| Loại chữ ký số | Tên tiếng anh |
| Chữ ký số HSM | Hardware Security Module |
| Chữ ký số token | Token Signature |
| Chữ ký số từ xa | Remote Signature |
| Chữ ký số SmartCard | SmartCard Signature |
Câu 3: Chữ ký số giá bao nhiêu?
Giá chữ ký số rất đa dạng, tùy thuộc vào nhà cung cấp, đối tượng sử dụng (cá nhân hay doanh nghiệp) và thời hạn gói dịch vụ (1, 2, 3 năm…).
- Giá cho cá nhân: Khoảng vài trăm nghìn đến 1-2 triệu đồng/gói 1-3 năm.
- Giá cho doanh nghiệp: Khoảng 800.000 VNĐ đến hơn 3.000.000 VNĐ/gói 1-4 năm.
Dưới đây là bảng báo giá chữ ký số MISA Esign với COMBO MUA 1 ĐƯỢC 2 chi tiết đã được hàng trăm nghìn doanh nghiệp tin dùng:
>> ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN PHẦN MỀM MISA ESIGN NGAY <<
Câu 4: Mua chữ ký số ở đâu uy tín?
Bạn nên mua chữ ký số tại các nhà cung cấp uy tín đã được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép. Một số lựa chọn phổ biến và đáng tin cậy bao gồm:
- MISA eSign
- VNPT-CA
- Viettel-CA
- FPT-CA
Bạn có thể liên hệ trực tiếp với các đơn vị này để được tư vấn và lựa chọn gói dịch vụ phù hợp nhất.
Câu 5: Chữ ký số có hạn sử dụng không?
Có, chữ ký số có thời hạn sử dụng và sẽ hết hạn sau một khoảng thời gian nhất định. Thời hạn này thường được xác định khi bạn mua hoặc gia hạn dịch vụ.
Các gói dịch vụ chữ ký số phổ biến thường có thời hạn là:
- 1 năm
- 2 năm
- 3 năm
- 4 năm
Khi gần hết hạn, nhà cung cấp dịch vụ thường sẽ thông báo để bạn có thể gia hạn chữ ký số để tránh gián đoạn cộng việc như kê khai thuế, nộp bảo hiểm xã hội hay xuất hóa đơn điện tử.
MISA eSign – Đơn vị cung cấp dịch vụ chữ ký số uy tín
MISA là đơn vị 25 năm kinh nghiệm chuyên phát triển phần mềm trong lĩnh vực tài chính kế toán, hóa đơn điện tử, kê khai Thuế (T-VAN),… cho gần 250.000 tổ chức và hàng triệu cá nhân kinh doanh.
Phần mềm chữ ký số điện tử eSign đáp ứng các tiêu chuẩn của nhà nước về ký số, được phát triển theo tiêu chuẩn châu Âu eIDAS đảm bảo an toàn cao nhất cho người ký:
- Đáp ứng quy định pháp luật về chữ ký số: Đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật theo nghị định 130/2018/NĐ-CP của Chính Phủ
- Chất lượng đạt chuẩn quốc tế: Hệ thống đảm bảo chất lượng và an ninh thông tin được chứng nhận phù hợp theo tiêu chuẩn ISO 9001, ISO/IEC 27001, CMMI và CSA STAR
- Thủ tục đơn giản, kích hoạt dễ dàng: Dễ dàng đặt mua ngay trên webiste, kích hoạt chứng thư số dễ dàng
- Thương hiệu uy tín: 25 Năm kinh nghiệm – Hơn 100 giải thưởng – Gần 250.000 tổ chức và hàng triệu cá nhân
- Tư vấn tận tình: Tư vấn viên hỗ trợ tận tình 365 ngày/năm với nhiều kênh tư vấn: Forum, Chatbot,…
Hy vọng, với các thông tin bài viết cung cấp đã giúp bạn hiểu rõ chữ ký số là gì cũng như các quy đinh pháp luật về chữ ký số hiện hành. Nếu có bất cứ thắc mắc nào hãy liên hệ với MISA eSign để được giải đáp chi tiết.
MISA cung cấp các dịch vụ chữ ký số, chữ ký số từ xa, khách hàng có nhu cầu quan tâm xin vui lòng đăng ký nhận tư vấn tại đây:
Lưu ý: Nội dung bài viết được biên soạn dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm đăng tải, nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế hoàn toàn tư vấn pháp lý, thuế hoặc kế toán chuyên biệt cho từng trường hợp cụ thể. Do quy định pháp luật có thể thay đổi hoặc áp dụng khác nhau tùy tình huống thực tế, MISA khuyến nghị người đọc đối chiếu văn bản pháp luật gốc (MISA có đính kèm căn cứ pháp lý gốc ở trên bài viết) hoặc liên hệ cơ quan thuế/chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng. MISA không chịu trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh từ việc áp dụng thông tin trong bài viết mà không có sự xác minh phù hợp.
024 3795 9595
https://www.misa.vn/
