Dịch vụ công là gì? Vai trò và đặc điểm của dịch vụ công

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, việc hiểu rõ dịch vụ công là gì đóng vai trò quan trọng giúp chúng ta tiếp cận các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng và hiệu quả. Bài viết dưới đây MISA eSign sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan và chính xác nhất về loại hình dịch vụ này, giúp các cá nhân và doanh nghiệp thực hiện các giao dịch với cơ quan nhà nước một cách thuận tiện nhất.

1. Dịch vụ công là gì?

Dịch vụ công là các hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu của tổ chức, cá nhân do cơ quan nhà nước có thẩm quyền trực tiếp cung cấp hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện theo quy định của pháp luật. Các dịch vụ này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời phục vụ công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội.

Tại khoản 1 điều 3 nghị định số 32/2019/NĐ-CP cũng nêu rõ khái niệm về dịch vụ công như sau:

Sản phẩm, dịch vụ công là sản phẩm, dịch vụ thiết yếu đối với đời sống kinh tế – xã hội của đất nước, cộng đồng dân cư hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh mà Nhà nước phải tổ chức thực hiện…

Trong bối cảnh hiện nay, dịch vụ công được cung cấp dưới nhiều hình thức, bao gồm dịch vụ công trực tiếp và dịch vụ công trực tuyến thông qua môi trường điện tử.

2. Đặc điểm nổi bật của dịch vụ công

Dịch vụ công có các đặc điểm nổi bật như sau:

• Chủ thể thực hiện dịch vụ công có thể là Nhà nước trực tiếp tổ chức thực hiện hoặc ủy quyền cho khu vực tư nhân thực hiện; tuy nhiên, việc cung ứng dịch vụ công trong mọi trường hợp phải bảo đảm quyền và lợi ích công cộng theo quy định pháp luật.
• Nguồn kinh phí thực hiện dịch vụ công có thể sử dụng ngân sách chi thường xuyên theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, trong đó được xác định cụ thể như sau:

• • Kinh phí thực hiện việc giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công của các Bộ, cơ quan trung ương được bảo đảm từ nguồn ngân sách trung ương.
  • Kinh phí thực hiện việc giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công của địa phương được bảo đảm từ nguồn ngân sách địa phương.

• Dịch vụ công có mục tiêu đáp ứng các lợi ích và nhu cầu thiết yếu, tối thiểu của xã hội, qua đó hướng đến xây dựng xã hội phát triển bình đẳng và ổn định.

Trong tiến trình thực hiện các dịch vụ công trực tuyến, việc xác thực danh tính và ký số trên các văn bản, hồ sơ điện tử là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính pháp lý và giá trị chứng cứ của giao dịch. Để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về bảo mật và tính toàn vẹn dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, giải pháp chữ ký số MISA eSign được xem là công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp các cá nhân và tổ chức thực hiện ký số một cách an toàn, nhanh chóng và chuẩn mực.

3. Các loại dịch vụ công ở Việt Nam

3.1. Dịch vụ công thuộc lĩnh vực sự nghiệp

Căn cứ theo khoản 2 điều 3 Nghị định 60/2021/NĐ-CP quy định:

Dịch vụ sự nghiệp công là dịch vụ sự nghiệp trong các lĩnh vực giáo dục đào tạo; giáo dục nghề nghiệp; y tế – dân số; văn hóa, thể thao và du lịch; thông tin và truyền thông; khoa học và công nghệ; các hoạt động kinh tế và lĩnh vực khác (gồm: nông nghiệp và phát triển nông thôn, tài nguyên và môi trường, giao thông vận tải, công thương, xây dựng, tư pháp, lao động thương binh và xã hội, sự nghiệp khác).

Hiện nay, dịch vụ sự nghiệp công được phân thành 02 loại như sau:

• Dịch vụ sự nghiệp công sử dụng kinh phí từ ngân sách nhà nước: là loại dịch vụ được Nhà nước bảo đảm toàn bộ hoặc một phần chi phí thực hiện theo quy định của pháp luật.
• Dịch vụ sự nghiệp công không sử dụng kinh phí từ ngân sách nhà nước: là loại dịch vụ không được Nhà nước bao cấp kinh phí, tổ chức cung ứng tự bảo đảm chi phí hoạt động theo cơ chế tài chính hiện hành.

3.2. Dịch vụ công thuộc lĩnh vực công ích

Căn cứ theo khoản 4 Điều 3 Nghị định 32/2019/NĐ-CP nêu rõ:

4. Sản phẩm, dịch vụ công ích là sản phẩm, dịch vụ mà việc sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ này theo cơ chế thị trường khó có khả năng bù đắp chi phí hoặc sản phẩm, dịch vụ có tính chất đặc thù; được Nhà nước trợ giá phần chênh lệch giữa giá tiêu thụ, giá sản phẩm dịch vụ theo quy định của Nhà nước hoặc phần chênh lệch giữa số tiền do người được hưởng sản phẩm, dịch vụ công ích thanh toán theo quy định của Nhà nước, với chi phí hợp lý của nhà sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích để sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích do Nhà nước đặt hàng (hoặc giao nhiệm vụ theo quy định của pháp luật chuyên ngành nếu có).

Dịch vụ công trong lĩnh vực công ích được xác định là các hoạt động phục vụ lợi ích chung của xã hội, bảo đảm mọi cá nhân, tổ chức được hưởng lợi một cách bình đẳng. Việc cung ứng các dịch vụ này nhằm nâng cao chất lượng đời sống và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức theo quy định của pháp luật.

Một số dịch vụ công ích do Nhà nước quản lý bao gồm:

• Quản lý môi trường và cảnh quan: Trồng và chăm sóc hệ thống cây xanh đô thị.
• Cung cấp hạ tầng thiết yếu: Cung ứng nước sạch cho sinh hoạt và sản xuất.
• An ninh và y tế cộng đồng: Bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.
• Duy trì hạ tầng giao thông: Quản lý và vận hành các tuyến đường bộ, hệ thống nhà ga, sân bay thuộc phạm vi điều hành của giao thông công cộng…

Bên cạnh việc Nhà nước trực tiếp cung ứng, dịch vụ công ích có thể được ủy quyền cho tổ chức tư nhân thực hiện. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, hoạt động cung ứng vẫn phải chịu sự quản lý, giám sát của Nhà nước, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành; đồng thời Nhà nước có quyền can thiệp khi cần thiết nhằm bảo vệ lợi ích công cộng.

3.3. Dịch vụ hành chính công

Căn cứ theo khoản 4 điều 3 Nghị định số 42/2022/NĐ-CP nêu rõ:

4. Dịch vụ hành chính công là những dịch vụ liên quan đến hoạt động thực thi pháp luật, không nhằm mục tiêu lợi nhuận, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân dưới hình thức các loại giấy tờ có giá trị pháp lý hoặc dưới hình thức thông báo kết quả thực hiện trong các lĩnh vực mà cơ quan nhà nước đó quản lý.

Mỗi dịch vụ hành chính công gắn liền với một hoặc một số thủ tục hành chính để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến tổ chức, cá nhân.

Dịch vụ hành chính công là loại dịch vụ công đặc thù do cơ quan nhà nước có thẩm quyền trực tiếp thực hiện, nhằm phục vụ việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ cơ bản của cá nhân, tổ chức theo quy định của pháp luật.

Dịch vụ hành chính công được cung cấp trong lĩnh vực quản lý hành chính, bao gồm các thủ tục liên quan đến hồ sơ, giấy tờ và chứng thực như:

• Thủ tục hộ tịch, nhân thân: Đăng ký kết hôn, cấp căn cước công dân, hộ chiếu…
• Thủ tục chuyên ngành: Chuyển đổi giấy phép lái xe, cấp chứng chỉ hành nghề…
• Hoạt động pháp lý khác: Công chứng, chứng thực theo quy định.

Dưới đây là một số đặc điểm của dịch vụ hành chính công:

• Dịch vụ hành chính công không được thiết lập nhằm mục đích sinh lợi.
• Các dịch vụ nêu trên chỉ do cơ quan quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc cơ quan, tổ chức được Nhà nước trao thẩm quyền thực hiện; theo đó, các giấy phép, chứng chỉ được cấp mới có giá trị pháp lý.
• Mọi công dân đều có quyền sử dụng dịch vụ hành chính công và đồng thời có quyền, nghĩa vụ theo quy định chung của pháp luật.

Như vậy, dịch vụ hành chính công là dịch vụ công được thực hiện trong hệ thống cơ quan nhà nước, cung cấp các dịch vụ trong lĩnh vực quản lý hành chính, nhằm bảo đảm công bằng xã hội và góp phần phát triển toàn dân, toàn xã hội.

4. 2026 xu hướng phát triển của dịch vụ công trực tuyến

Lợi ích khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến

Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến mang lại những giá trị thiết thực cho cả người dân, tổ chức và cơ quan quản lý nhà nước, cụ thể như sau:

• Đối với người dân, tổ chức:

• • Tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và thực hiện thủ tục.
  • Thực hiện dịch vụ mọi lúc, mọi nơi, không phụ thuộc thời gian hành chính.
  • Minh bạch hóa quá trình xử lý hồ sơ.

• Đối với cơ quan nhà nước:

• • Nâng cao hiệu quả quản lý, giảm tải công việc hành chính.
  • Tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
  • Tối ưu hóa nguồn lực và chi phí vận hành.

Xu hướng phát triển

Xu hướng phát triển của dịch vụ công trực tuyến trong giai đoạn tới tập trung vào các khía cạnh then chốt sau:

• Đẩy mạnh chuyển đổi số trong khu vực công: Dịch vụ công trực tuyến được triển khai đồng bộ trên nền tảng số, tích hợp dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, hướng tới Chính phủ số.
• Tăng cường mức độ dịch vụ công trực tuyến toàn trình: Cho phép người dân, tổ chức thực hiện toàn bộ quy trình (nộp hồ sơ, xử lý, trả kết quả) trên môi trường điện tử.
• Ứng dụng công nghệ mới: Tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), định danh điện tử nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính.
• Cá nhân hóa trải nghiệm người dùng: Hệ thống dịch vụ công được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ sử dụng, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Hướng dẫn sử dụng

Việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến phải tuân thủ quy định pháp luật hiện hành về giao dịch điện tử, bảo mật thông tin và định danh điện tử. Người sử dụng cần kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ trước khi nộp để đảm bảo giá trị pháp lý.

Để sử dụng dịch vụ công trực tuyến, người dùng cần thực hiện theo các bước sau:

• Bước 1 – Truy cập hệ thống: Người dùng truy cập Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công của cơ quan có thẩm quyền.
• Bước 2 – Đăng ký/đăng nhập tài khoản: Thực hiện đăng nhập thông qua tài khoản đã đăng ký hoặc sử dụng định danh điện tử theo quy định.
• Bước 3: Lựa chọn dịch vụ công: Tra cứu và lựa chọn thủ tục hành chính cần thực hiện theo lĩnh vực.
• Bước 4 – Nộp hồ sơ trực tuyến: Kê khai thông tin, tải lên hồ sơ điện tử và ký số (nếu có yêu cầu).
• Bước 5 – Theo dõi và nhận kết quả: Theo dõi trạng thái xử lý hồ sơ trên hệ thống và nhận kết quả trực tuyến hoặc qua bưu chính theo quy định.

>> Đọc chi tiết: Dịch vụ công trực tuyến là gì? Cách đăng ký sử dụng CHI TIẾT

Song song với việc nắm vững các khái niệm và quy trình sử dụng dịch vụ công, việc lựa chọn một công cụ ký số tin cậy là yếu tố then chốt để tối ưu hóa thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính. Thay vì các phương thức truyền thống phức tạp, việc ứng dụng giải pháp chữ ký số từ xa MISA eSign sẽ giúp quy trình nộp hồ sơ trực tuyến trở nên xuyên suốt, loại bỏ các rào cản về thiết bị vật lý và đảm bảo mọi giao dịch trên môi trường điện tử đều được thực hiện một cách thuận tiện và hiệu quả nhất.